فرش دستباف بلوچی

اقوام بلوچ عمدتاً در خراسان و سیستان و بلوچستان سکونت دارند. برخلاف تصور، فرش بلوچ در بلوچستان بافته نمی‌ شوند بلکه چادرنشینان شمال خراسان آنها را تولید می ‌کنند. این بافته ‌ها در مناطق اطراف تربت‌ حیدریه، تربت ‌جام، کاشمر و سرخس رواج دارند. بخشی از آنها نیز در سیستان و بلوچستان تهیه می ‌شوند. در دوره نادرشاه، گروهی از بلوچ ‌ها برای محافظت از مرزهای شمال شرقی به خراسان کوچ کردند.

این قوم بعدها به دامداری و فرشبافی پرداختند و سبک خاص خود را به بومیان آموزش دادند. انواع فرش بلوچ بسته به محل بافت، طرح، اندازه و تکنیک به‌کاررفته، دارای تنوع زیادی هستند.تربت ‌حیدریه امروزه مهم‌ ترین کانون بافت این قالی ‌ها به شمار می‌ رود و طوایف گوناگون بلوچ در آن فعالیت می‌ کنند.

ویژگی های فرش دستبافت بلوچ

فرش ‌های بلوچی معمولاً سبک و کوچک هستند. اندازه آنها از حدود 80 در 120 سانتی ‌متر تا 110 در 200 سانتی ‌متر متغیر است. این فرش ‌ها بیشتر با دارهای افقی بافته می‌ شوند، هرچند امروزه دارهای عمودی نیز رایج شده‌ اند. در گذشته، تاروپود آنها از پشم تیره بود اما امروزه نخ را جایگزین کرده‌ اند. قدیمی‌ ترین نمونه ‌ها دارای دو پود و گره فارسی بودند، ولی اکنون یک پود نازک دارند که ویژگی شاخص این بافته‌ ها است. گره‌ ها نامتقارن و به شیوه فارسی هستند. گلیم ‌باف آنها نیز بلند و شیرازه ‌ها معمولاً از موی بز سیاه یا قهوه ‌ای تیره بافته می ‌شوند.

در فرش‌ های طرح بلوچی جدیدتر، استفاده از پشم در شیرازه بیشتر شده است. همچنین تزییناتی شامل خرمهره، صدف و منگوله در آنها استفاده شده و رج ‌شمارشان بین 25 تا 40 رج تغییر می ‌کند.

عوامل تاثیرگذار در قیمت فرش دستبافت طرح بلوچ

قیمت فرش بلوچ به عوامل گوناگونی وابسته است. یکی از مهم‌ ترین عوامل، نوع و کیفیت مواد اولیه مانند پشم یا نخ پنبه است، به‌ ویژه اگر این مواد به‌ صورت دست ‌ریس و با رنگ‌ های طبیعی تهیه شده باشند. همچنین تراکم بافت یا همان رج‌ شمار، از دیگر شاخص‌ های تعیین‌ کننده قیمت است؛ زیرا رج ‌شمار بالاتر نشان‌ دهنده ظرافت و دقت بیشتر در بافت فرش است. نقش و نگار فرش نیز در ارزش ‌گذاری آن مؤثر بوده، به‌خصوص اگر طرح ‌ها اصیل و پیچیده باشند.

محل بافت فرش دستبافت مانند مناطق شناخته‌ شده ‌ای چون تربت‌ حیدریه یا سرخس، نیز می ‌تواند بر قیمت نهایی تأثیرگذار باشد. اندازه فرش از دیگر فاکتورهاست؛ چرا که فرش‌ های بزرگتر به زمان، تلاش و مواد بیشتری نیاز دارند. در نهایت میزان عرضه و تقاضا نیز نقش مهمی در قیمت ‌گذاری دارند؛ فرش ‌هایی با طرح‌ های پرطرفدار معمولاً گران‌ تر هستند.